DE TIJDLIJN DER
TWEEDE WERELDOORLOG

OKTOBER 1939

TERUG

 

00-10-1939:
- (NL) Begin oktober 1939 wordt het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, resorterend onder binnenlandse zaken, in gebruik genomen.
- (NL) In oktober 1939 is de Divisie Hulpmijnenvegers III voltallig in dienst gesteld en bestaat uit de Hulpmijnenvegers 1 t/m 5, en de Boeienschepen 5 en 6.
- (NL) In oktober 1939 wordt de eerste distributiestamkaart uitgereikt.
- RepatriŽringsverdragen van Hitler met Estland, Letland en Litouwen ten behoeve van de aldaar wonende Duitse minderheden.
- Uit leden van de SS-Totenkopfverbšnde wordt de SS-Totenkopf-Division opgericht, in maart 1944 omgedoopt tot 3. SS-Panzer-Division Totenkopf.
- Het Manhattan Engineer District Project, voor de constructie van een Amerikaanse atoombom, komt onder leiding van generaal Leslie R. Groves en Robert Oppenheimer op gang.
- Oprichting van het SS-Sonderlager Hinzert.
- Inzet van speciale SS-Einsatzkommandos en Volksdeutsche Selbschutzeinheiten tegen z.g. Duitsvijandige elementen in Polen. Deportaties naar gevangenissen en concentratiekampen. Executies, uitroeiing van Poolse intelligentsia, politici en clerus.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

 

01-10-1939:
Zondag
- (NL) Bij controle van een mijnenveld in het Boomkensdiep loopt Hr.Ms. Jan van Gelder (Cdt. Ltz. 1 G.Y.C. Fraser) op ťťn van de eigen mijnen, waardoor het achterschip ernstig wordt beschadigd en afbreekt. Het schip kon op de waterdichte schotten te Terschelling worden binnengebracht, van waaruit het later naar Den Helder is gesleept. Er waren aan boord 3 doden, 3 vermisten en 2 zwaar gewonden.
De mijnenveger is hersteld bij de werf Gusto te Schiedam en in april 1940 weer in dienst gesteld. De mijnenveger is in mei 1940 naar Engeland uitgeweken.
- Na zware gevechten geeft de Poolse marinecommandant zich over en komt er een einde aan de verdediging van de Poolse kust. De marinebasis Hel (op het schiereiland Hela) wordt ingenomen door de Duitsers. Drie Poolse torpedobootjagers en drie onderzeeboten kunnen nog uit de Oostzee vluchten en zullen in Britse havens aankomen.
- Groot BrittaniŽ roept 250.000 man extra onder de wapenen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

02-10-1939:
Maandag
- (NL) De Kanonneerboot Hr.Ms. Van Kinsbergen (Cdt. Kltz J.L.K. Hoeke) vertrekt uit Den Helder naar West IndiŽ ter aflossing van Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau, tezamen met de onderzeeboten Hr.Ms. O 15 (Cdt. Ltz 1 H.M.L.F.E. van Oostrom Soede) en Hr.Ms. O 20 (Cdt. Ltz 1 A.J. Bussemaker). Zij arriveren 31-10-1939 op CuraÁao na een zeer stormachtige overtocht. Hr.Ms. Van Kinsbergen blijft tijdens de gehele Tweede Wereldoorlog in de West.
- Afgevaardigden van 21 landen van het werelddeel Amerika belsuiten voor de kust van elk land een veiligheidszone te vormen. Iedere oorlogshandeling hierbinnen is een vijandige daad.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

03-10-1939:
Dinsdag
- Het eerste korps van de British Expeditionary Forces arriveert aan het Belgische front in Frankrijk en het Brits Expeditionair leger (1ste Legerkorps) neemt een sector over van het Franse leger.
- De Pan-Amerikaanse veiligheidszone wordt bekendgemaakt.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

04-10-1939:
Woensdag
- De Franse terugtocht uit Saarland is voltooid en hiermee sluit het Saaroffensief; slechts een veiligheidsscherm van lichte infanterie blijft achter.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

05-10-1939:
Donderdag
- Het gezamenlijk bijstandspact tussen de Sovjet-Unie, Estland en Letland wordt ondertekend, waardoor de Russen de zee- en luchthavens kunnen gebruiken.
- De laatste georganiseerde tegenstand eindigt bij Kock (POL) als 17.000 Polen zich overgeven (zie ook 06-10-1939).
Poolse verliezen: ongeveer 66.000 gesneuveld, minstens 200.000 gewond en 694.000 krijgsgevangen gemaakt
Duitse verliezen: 10.570 gesneuveld, 30.322 gewond en 3.400 vermist.
- Minister van Buitenlandse zaken van Finland Errko krijgt een uitnodiging van Molotow om in Moskou te beraadslagen over concrete politieke vraagstukken.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

06-10-1939:
Vrijdag
- Hitler roept op tot een internationale conferentie voor o.a. het Joodse vraagstuk.
- Adolf Hitler kondigt in de Rijksdag een vredesplan (Hitlers zogenaamde Friedensangebot) aan voor Frankrijk en Groot-BrittanniŽ.
- De evacuatie van Rijksduitsers uit Litouwen gaat van start.
- De laatste georganiseerde Poolse tegenstand eindigt bij Kock als 17.000 Polen zich overgeven (zie ook 05-10-1939). De totale Poolse verliezen zijn: 66.000 gesneuvelden, ten minste 200.000 gewonden en 694.000 krijgsgevangenen. Ongeveer 100.000 Polen vluchten via buurlanden Litouwen, Hongarije en RoemeniŽ. Velen geraken tot in Frankrijk en Groot-BrittanniŽ om aldaar een Pools leger in ballingschap op te richten. De Duitse verliezen bedragen op 13.981 gesneuvelden.
- Hitler legt de nadruk op zijn vriendschappelijke bedoelingen ten aanzichte van BelgiŽ.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

07-10-1939:
Zaterdag
- Na zware bombardementen verovert Japan enkele Steden in Zuid-China.
- Duitse vliegtuigen doen een aanval op Britse mijnenvegers.
- Hongarije en RoemeniŽ demobiliseren de troepen aan de gemeenschappelijke grens.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

08-10-1939:
Zondag
- Een Duitse vliegboot wordt door Britse jagers neergeschoten.
- Westelijke gebieden van Polen worden bij het Duitse Rijk ingelijfd, de rest van polen krijgt als Generalgouvernement fŁr die besetzten Polnischen gebiete een apart bestuur, Hans Frank wordt Generalgouverneur.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

09-10-1939:
Maandag
- (NL) Het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork wordt geopend. De eerste 22 vluchtelingen worden gehuisvest.
- Adolf Hitler vaardigt FŁhrerdirectief Nį 6 uit, waarin hij het Westers offensief beschrijft. Bij het directief zit ook een memorandum waarin Hitler Groot-BrittanniŽ en Frankrijk ervan beschuldigt dat ze Duitsland bewust zwak en verdeeld houden sinds de Vrede van Westfalen in 1648 en hij zegt dat de vernietiging van de Westerse overheersing nodig was om de uitbreiding van het Duitse volk mogelijk te maken. Hitler vraagt het OKH Operatie Fall Gelb uit te werken en zo snel mogelijk van start te laten gaan.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

10-10-1939:
Dinsdag
- Litouwen en de Sovjetunie tekenen een verdrag van wederzijdse hulp. Litouwen krijgt Vilnjous terug, de Sovjetunie de beschikking over enkele vlieg- en marine bases.
- Uit eenheden van de SS-VerfŁgungstruppe wordt bij Pilzen de eerste Waffen-SS-divisie gevormd, deze wordt in december 1942 SS-Division Reich en in januari 1944 de 2. SS-Panzer-Division Das Reich genoemd.
- Hitler maakt aan de legerleiding bekend, dat hij de oorlog tegen het Westen zal aanvangen, als Engeland en Frankrijk zijn Friedensangebot (van 06-10-1939) niet accepteren.
- Admiraal Rader heeft een onderhoud met de Fuhrer over de strategische betekenis van Noorwegen.
- Frankrijk slaat het Duitse Friedensangebot van 6 oktober af.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

11-10-1939:
Woensdag
- (NL) Suiker als eerste artikel op de bon.
- De Franse premier …douard Daladier verwerpt Hitlers vredesvoorstellen van 6 oktober via een radiotoespraak.
- Groot-BrittanniŽ kondigt een opleidingsschema voor piloten aan.
- Eerste protestbrief van generaal W. Ritter von Leeb (opperbevelhebber van de legergroep C) tegen het door Hitler voorgestelde offensief in het westen.
- Begin van de Russisch-Finse onderhandelingen over de overdracht van Finse steunpunten aan de Sovjet-Unie.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

12-10-1939:
Donderdag
- (NL) Tewaterlating van de torpedobootjagers Gerard Callenburgh en Tjerk Hiddes op de werf van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij te Rotterdam. Het zijn beide eerste eenheden van een serie van vier, ontworpen door ir. G. 't Hooft van het Bureau Scheepsbouw van het Departement van Defensie. Zij zijn in de meidagen van 1940 door marinepersoneel tot zinken gebracht.
- De Britse premier Chamberlain verwerpt Hitlers vredesvoorstellen van 6 oktober.
- Finland en de Sovjetunie beginnen onderhandelingen, Sovjet-Unie eist van Finland dat het zijn zeehavens ter beschikking stelt en een grondgebied in de Karelische Isthmus (Karelische landengte) overdraagt. De Finnen weigeren.
- Eerste deportaties uit Oostenrijk en het Protectoraat naar Polen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

13-10-1939:
Vrijdag
- Drie Duitse onderzeeŽrs worden tot zinken gebracht door de Britse marine.
- Zweden roept reservisten onder de wapenen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

14-10-1939:
Zaterdag
- In de nacht van 13 op 14 oktober wordt het Britse slagschip HMS Royal Oak getorpedeerd door U-boot U-47 van commandant GŁnther Prien in Scapa Flow, de thuishaven van de Royal Navy. De Royal Oak zinkt in dertien minuten en 833 Britse marinemensen komen om het leven. De U-47 ontsnapt en GŁnther Prien zal later als een held aankomen in Wilhelmshaven.
- Rusland stuurt Finland een ultimatum.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

15-10-1939:
Zondag
- Duitsland en Estland tekenen een verdrag over de inburgering van Esten met een Duitse origine.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

16-10-1939:
Maandag
- De Duitsers rukken op in Saarland, waar nog een veiligheidsscherm van lichte Franse infanterie-eenheden is achtergebleven sinds 4 oktober. De laatste Franse eenheden trekken zich terug.
- De eerste Duitse luchtaanvallen op Brits grondgebied vinden plaats. Duitse vliegtuigen bestoken de Engelse schepen in de Firth of Forth en beschadigden er de kruisers Southampton en Edingburgh en de torpedojager Mohawk
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

17-10-1939:
Dinsdag
- Vrijwel het hele Saarland is opnieuw bevrijd door de Duitsers. Aan Franse en Duitse zijden zijn de verliezen gering; bij de Duitsers sneuvelen in de eerste twee maanden van de oorlog 198 man aan het Westfront.
- Britse luchtaanvallen op Emden (Duitsland).
- Duitse luchtaanvallen op de Britse marinebasis Scapa Flow.
- Finland verklaart zich bereid het eiland Suursaari te ontruimen, Sovjetunie verklaart de Finse onafhankelijkheid te waarborgen.
- Hitler stelt richtlijnen vast voor de politiek in Polen (uitschakeling van de Poolse intelligentsia, lagere levensstandaard, Sauberung von Juden, Polacken und Gesindel).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

18-10-1939:
Woensdag
- Wehrmachtsbericht: Duitse verliezen 196 doden, 156 gewonden, 144 vermisten aan het westelijk front.
- Gandhi weigert Groot BrittaniŽ zijn morele steun in de oorlog met Duitsland.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

19-10-1939:
Donderdag
- Turkije, Frankrijk en Groot BrittaniŽ sluiten een verdrag van wederzijdse hulp.
- De Scandinavische landen verklaren zich strikt neutraal in het Sovjet-Finse grens conflict.
- Adolf Hitler annexeert West-Polen in het Derde Rijk, proclameert de Nieuwe Staat Polen tussen West-Polen en de grens waar de Sovjets de macht nu hebben en creŽert een eerste Joods getto te Lublin.
- Franz Halder, chef van de Generale staf Heer (GenStH) presenteert de militaire plannen voor Operatie Fall Gelb. Het plan stelt voor om het Belgisch grondgebied in te winnen zodat er vliegvelden en zeehavens ter beschikking zijn tegen een eventuele inval in Groot-BrittanniŽ. Volgens het plan zou een offensief in Frankrijk pas in 1942 van start gaan. Hitler is diep teleurgesteld in het plan wegens het ontbreken van enig offensief karakter maar krijgt geen steun van zijn generaals om het plan af te wijzen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

20-10-1939:
Vrijdag
- Finse militaire-, en politieke leiders komen bij elkaar om over de toekomstige onderhandelingen met Moskou te praten.
- In de Noordzee worden de Zweedse schepen "Gustaf Adolf" en "Sea Venture" door de U-34 tot zinken gebracht.
- In de Atlantische Oceaan wordt het Duitse schip "Biscaya" opgebracht door de Britse gewapende koopvaarder "HMS Scotstoun".
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21-10-1939:
Zaterdag
- De Finse delegatie gaat op weg naar Moskou voor een tweede ronde van onderhandelingen.
- Het Amerikaanse vrachtschip "City of Flint" arriveert met een Duitse "prijsbemanning" in Tromso (TromsÝ, Noorwegen), maar ze krijgen van de Noorse regering de opdracht om weer te vertrekken.
- De Slowaakse minister van buitenlandse zaken heeft een ontmoeting met Hitler, deze belooft voormalig Slowaaks grondgebied in Polen terug te geven aan SlowakijŽ.
- In de Noordzee zinkt het Franse schip "Captain Edmond Laborie" nadat deze op een, door een U-Boot gelegde, mijn was gelopen.
- In de Noordzee zinkt het Britse schip "Orsa" nadat deze op een, door een U-Boot gelegde, mijn was gelopen.
- In de Noordzee zinkt het Noorse schip "Deodata" nadat deze op een, door een U-Boot gelegde, mijn was gelopen.
- Boven de Noordzee, nabij Groot BrittanniŽ, vallen negen Duitse bommenwerpers een kustkonvooi aan, ze worden onderschept door Britse jachtvliegtuigen die vier bommenwerpers neerhalen, de rest draait om en keert huiswaarts.
- Konvooi OA 23 vertrekt vanuit Southend (Groot BrittanniŽ).
- Konvooi OB 23 vertrekt vanuit Liverpool (Groot BrittanniŽ).
- Het Franse "Force de Raid" wordt op de Atlantische Oceaan ingezet om de geallieerde konvooien te ondersteunen.
- Op de Atlantische Oceaan brengt de Britse kruiser "Sheffield" het Duitse schip "Gloria" op.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

22-10-1939:
Zondag
- Hitler informeert zijn Generale Staf dat Operatie Fall Gelb op 12 november 1939 moet van start gaan.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

23-10-1939:
Maandag
- De Amerikaanse vrachtvaarder City of Flint wordt door het Duitse vestzakslagschip Deutschland opgebracht naar de Russische haven Moermansk.
- Het Vaticaan protesteert tegen de behandeling van de Katholieke Kerk in Polen.
- De U-47 keert terug in z'n marinebasis te Kiel nadat hij op 14 oktober de HMS Royal Oak tot zinken had gebracht in Scapa Flow.
- Tegenvoorstellen van de Finse regering, die door de Sovjet-Unie als onaanvaardbaar worden beschouwd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

24-10-1939:
Dinsdag
- (NOI) Indienststelling, bij de Gouvernementsmarine, van het vaartuig voor de Bebakening en Kustverlichting in Nederlandsch IndiŽ, Hr.Ms. Poolster (1.565 ton) gebouwd bij de D.D. Mij Tandjong Priok; het is ťťn der grootste schepen die hier is gebouwd.
- Britse vliegtuigen voeren verkenningen uit boven Berlijn, Hamburg en Maagdenburg.
- Poolse patriotten smokkelen 70 ton goud uit Warschau naar Parijs.
- Generaal Maurice Gamelin, de opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, besluit dat de Franse troepen BelgiŽ binnentrekken en posities innemen aan de rivier Schelde, in het geval de Duitsers BelgiŽ binnenvallen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

25-10-1939:
Woensdag
- Hitler confronteert de Chef van het OKH, Walther von Brauchitsch, met het idee dat de Deutsche Wehrmacht Frankrijk moet binnenvallen in plaats van Noord-BelgiŽ.
- BeŽindiging van het militaire bestuur in Polen, in de plaats komt een General-gouvernement fur die besezten polnischen Gebieten, onder leiding van Frank en diens plaatsvervanger Seyss-Inquart. De Nationaal-socialistische bezettingspolitiek in Polen begint.
- Bij de verkiezingen in het door de Sovjetunie bezette gebied van Polen stemt 91% voor de communistische kandidaten.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

26-10-1939:
Donderdag
- (NL) Bij het Groningse Usquert maakt een Duits Dornier-17 verkenningsvliegtuig met motorpech een noodlanding. De drie inzittenden worden in een cel van de marechaussee in Uithuizen opgesloten, omdat ze de Nederlandse neutraliteit zouden hebben geschonden. Het zwaar beschadigde vliegtuig wordt gedemonteerd en opgeslagen in een loods in Soesterberg, waar het na de inval van mei 1940 door de Duitse bezetters wordt teruggevonden.
- Krakůw wordt de hoofdstad van het bezette West-Polen.
- Hitler benoemt Hans Frank, een hooggeplaatste nazi en voormalig Minister van Justitie in Beieren, tot Gouverneur-generaal van het door Duitsland bezette gebied in Polen met als hoofdtaak om alle Poolse intellectuelen en Joden wreed te behandelen en te onderdrukken via georganiseerde terreurcampagnes. Dit is de start van de Holocaust.
- In het Generalgouvernement wordt voor alle Polen van 18 tot 60 jaar verplichte tewerkstelling aangekondigd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

27-10-1939:
Vrijdag
- BelgiŽ verklaart opnieuw een neutraal land te zijn.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

28-10-1939:
Zaterdag
- Het Litouwse leger neemt het gebied van Vilnjous in bezit.
- Tijdens de Tsjechoslowaakse onafhankelijkheidsdag komt het in Praag tot ongeregeldheden. (De viering van de Tsjechische onafhankelijkheid wordt onderdrukt door de Gestapo). Duizenden studenten worden naar het concentratiekamp OraniŽnburg afgevoerd.
- Begin van mishandelingen en terreur door de SS-, en politie-eenheden in Polen. De eerste volkische Ausrotungsmasznahmen beginnen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

29-10-1939:
Zondag
- Conferentie van Hitler met de Generale Staf over de veldtocht in het westen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

30-10-1939:
Maandag
- Duitsland en Letland tekenen een verdrag over de inburgering van Letten met een Duitse origine.
- De Sovjetunie annexeert het bezette gebied in Oost-Polen.
- Hitler stelt aan Chef Operaties van het OKW, Alfred Jodl, voor dat de Panzerdivisies van de Deutsche Wehrmacht Frankrijk moeten binnenvallen via de Belgische Ardennen, een toegangsweg via welke de Fransen de Duitsers het minst verwachten. Doch de Generale Staf houdt vol dat de herfst geen periode is om aan te vallen, zeker niet door de modderige Ardennen. De bevelhebber van Legergroep A, Gerd von Rundstedt, en zijn stafchef, Erich von Manstein, vinden dat het plan van Halder niet goed is doordacht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

31-10-1939:
Dinsdag
- (NWI) De Kanonneerboot Hr.Ms. Van Kinsbergen (Cdt. Kltz J.L.K. Hoeke) komt, na een zeer stormachtige overtocht, te CuraÁao aan ter aflossing van Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau, de reis werd samen met de onderzeeboten Hr.Ms. O 15 (Cdt. Ltz 1 H.M.L.F.E. van Oostrom Soede) en Hr.Ms. O 20 (Cdt. Ltz 1 A.J. Bussemaker) gemaakt. De schepen waren op 02-10-1939 uit Nederland vertrokken. Vanuit Willemstad worden door Hr.Ms. Van Kinsbergen, samen met Hr.Ms. O 14 en Hr.Ms. O 15 (Cdt. Ltz 1 H.M.L.F.E. van Oostrom Soede), bewakingsdiensten verricht, waarbij tevens kanonniers worden opgeleid.
- De Britse marine opent een wereldwijde jacht op het Duitse vestzakslagschip Graf Spee.
- Vjatsjeslav Molotov verklaart voor de tweede maal dat de Sovjet-Unie neutraal is.
- Erich von Manstein dient zijn eerste van 6 memoranda in bij het OKH, waarbij hij de ene kritische opmerking na de andere op het plan-Halder voorlegt. Het ironische is dat Manstein niets weet van Hitlers bezwaren tegen het plan Halder en hij hiermee Hitler onbewust helpt.
- Tweede protestbrief van generaal Ritter von Leeb tegen het door Hitler voorgestelde offensief in het westen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

 

TERUG